Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego na giełdach kryptowalut niektóre transakcje kosztują mniej, a inne więcej? Kluczem do zrozumienia tego są pojęcia taker i maker. Te terminy opisują role traderów w handlu i wpływają na opłaty, jakie płacisz. W tym artykule wyjaśnimy wszystko krok po kroku, w prosty sposób, z przykładami dla początkujących. Dowiesz się, jak to działa, dlaczego jest ważne i jak możesz z tego skorzystać, by oszczędzać na prowizjach.
Co to jest maker w kryptowalutach
Maker (twórca) to trader, który dodaje płynność do rynku. Płynność oznacza, że na giełdzie jest dużo ofert kupna i sprzedaży, co ułatwia handel bez dużych zmian ceny. Maker składa zlecenie limit, czyli mówi: „Kupię Bitcoin za dokładnie 50 tys. USD” lub „Sprzedam Ethereum za 3 tys. USD”. Takie zlecenie nie jest realizowane od razu – czeka w księdze zleceń (order book), aż ktoś inny je dopasuje.
Dlaczego to ważne? Maker pomaga rynkowi, bo jego oferta zwiększa liczbę dostępnych transakcji. Giełdy nagradzają to niższymi opłatami lub nawet bonusami. Na przykład, na Binance czy Coinbase, makerzy płacą mniejszą prowizję niż takerzy.
Prosty przykład: Wyobraź sobie, że chcesz sprzedać 1 Bitcoin. Aktualna cena to 97 tys. USD, ale ty ustawiasz zlecenie limit na 98 tys. USD. Czekasz, aż cena wzrośnie i ktoś kupi od ciebie po tej cenie. Jesteś makerem, bo dodałeś ofertę do rynku.
Co to jest taker w kryptowalutach
Taker (biorca) to trader, który zabiera płynność z rynku. Robi to, składając zlecenie market, czyli mówi: „Kupuję Bitcoin po aktualnej cenie, teraz!”. Takie zlecenie jest realizowane natychmiast, bo dopasowuje się do istniejących ofert w księdze zleceń.
Taker nie dodaje niczego nowego – po prostu bierze to, co już jest dostępne. Dlatego giełdy pobierają od niego wyższą prowizję, bo jego działanie może powodować małe wahania ceny.
Przykład dla początkujących: Chcesz szybko kupić 0.5 Ethereum. Aktualna cena to 3.5 tys. USD. Składasz zlecenie market i transakcja dzieje się od razu, po cenie oferowanej przez jakiegoś makera. Jesteś takerem, bo zabrałeś istniejącą ofertę.
Różnice między maker a taker
Teraz porównajmy te dwie role, by było jasne:
- Cel: Maker czeka na lepszą cenę i dodaje ofertę. Taker chce działać natychmiast, bez czekania.
- Typ zlecenia: Maker używa limit (określona cena). Taker używa market (aktualna cena).
- Wpływ na rynek: Maker zwiększa płynność, co stabilizuje ceny. Taker zmniejsza płynność, co może powodować małe skoki ceny.
- Opłaty: Maker płaci mniej (np. 0.1% prowizji). Taker płaci więcej (np. 0.2%), bo giełda zachęca do bycia makerem.
- Dla kogo?: Maker to strategia dla cierpliwych traderów. Taker dla tych, którzy chcą szybko wejść lub wyjść z pozycji.
W tabeli poniżej podsumowałem kluczowe różnice:
| Aspekt | Maker (twórca) | Taker (biorca) |
|---|---|---|
| Zlecenie | Limit | Market |
| Realizacja | Czeka na dopasowanie | Natychmiastowa |
| Płynność | Dodaje | Zabiera |
| Prowizja | Niższa | Wyższa |
| Ryzyko | Cena może nie dojść | Płacisz bieżącą cenę |
Przykłady w praktyce dla nowych traderów
Załóżmy, że jesteś początkującym i handlujesz na giełdzie. Masz 10 tys. USD i chcesz kupić Bitcoin (BTC).
Przykład makera: Ustawiasz zlecenie limit: „Kup 0.2 BTC za 55 tys. USD za sztukę”. Czekasz. Jeśli cena spadnie do 55 tys., transakcja się dzieje. Płacisz niską prowizję, np. 0.1%, czyli 11 USD. Jesteś makerem, bo dodałeś ofertę kupna.
Przykład takera: Widzisz, że Bitcoin rośnie, więc składasz zlecenie market: „Kup 0.2 BTC teraz!”. Kupujesz po aktualnej cenie, powiedzmy 100 tys. USD. Płacisz wyższą prowizję, np. 0.2%, czyli 50 USD. Jesteś takerem, bo zabrałeś istniejącą ofertę sprzedaży.
Inny scenariusz: Sprzedajesz Solana (SOL). Jako maker ustawiasz limit na 200 USD za SOL, czekając na wzrost. Jako taker sprzedajesz market, akceptując bieżącą cenę 180 USD, by szybko wyjść.
Pamiętaj, że na niektórych giełdach, opłaty zależą od twojego poziomu VIP – im więcej handlujesz, tym niższe koszty dla obu ról.
Dlaczego zrozumienie taker i maker jest kluczowe dla traderów
Dla nowych traderów te pojęcia to podstawa oszczędzania pieniędzy. Jeśli często jesteś takerem, płacisz więcej prowizji, co zjada zyski. Staraj się być makerem, zwłaszcza w spokojnych rynkach. To też pomaga zrozumieć, jak działa księga zleceń – pełna ofert makerów.
Na koniec rada: Zaczynaj od małych kwot, testuj zlecenia na koncie demo. Obserwuj, jak twoje działania wpływają na opłaty.
FAQ
Co oznacza maker fee i taker fee? Maker fee to niższa prowizja za dodawanie płynności, taker fee to wyższa za jej zabieranie.
Czy zawsze mogę być makerem? Nie, w szybkich rynkach czasem musisz być takerem, by nie przegapić okazji.
Na jakich giełdach to działa? Na większości, jak Binance, Coinbase czy Kraken – sprawdź regulamin każdej.
Czy to wpływa na cenę kryptowaluty? Tylko minimalnie; taker może powodować małe wahania, ale nie zmienia trendu.
Jak obliczyć prowizję? Mnożysz wartość transakcji przez procent fee, np. 10 tys. USD x 0.1% = 10 USD.
